एंडॉवमेंट पॉलिसी

एंडॉवमेंट प्लॅन म्हणजे काय?

एंडोव्हमेंट योजना ही जीवन विमा पॉलिसीचा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये निधी आणि संरक्षणाचे घटक समाविष्ट केले आहेत. ही दोहोऱ्या फायद्यांनी सामांजस्यपूर्णता देते. जीवन विमेच्या कालावधीत अपयशी झाल्यास निश्चित केलेली किमत दिली जाते आणि जीवन विमेच्या कालावधीत जीवनधनी राहण्यासाठी अधिक धन त्याच्याच पायाभरा दिला जातो.

एंडोव्हमेंट पॉलिसीद्वारे पॉलिसीधारक निश्चित काळाच्या दरम्यान नियमित प्रीमियम भरतो, सामान्यतः 10, 15, 20 किव्हा 25 वर्षांपर्यंत. पॉलिसीधारकाने दिलेले प्रीमियम दोन भागात वागले जातात: एक भाग जीवन विमा कवरेज प्रदान करण्यासाठी वापरला जातो, आणि इतर भाग विमा कंपनीने निवेश करून ठेवला जातो.

एंडोव्हमेंट पॉलिसी एक मौल्यवान साधन म्हणून काम करू शकते, ज्याने लोकांना आपल्या जीवनातील असं अनिश्चितकाळाच्या आणि दीर्घकाळाच्या आर्थिक धोरणांचा समर्थन करण्यासाठी मदत करते. एंडोव्हमेंट योजना लोकांना त्यांच्या दीर्घकाळाच्या आर्थिक धोरणांना साधने मदत करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी एक सुरक्षा जाळ उपलब्ध करून देते.

भारतातील सर्वोत्कृष्ट एंडॉवमेंट योजना २०२३

एंडॉवमेंट पॉलिसीचे प्रकार

1. युनिट लिंक्ड एंडॉवमेंट योजना

   ही एक निश्चित कालावधीची निधी योजना आहे ज्यामध्ये जीवन कवरेजची वापर मिळते. ह्या योजनेच्या पर्यायांतरात विमा भरणार्या द्वारे दिलेला प्रीमियम विविध एककांमध्ये विभागीत केला जातो, ज्यामध्ये विमा दाते निवडलेल्या निवेश निधीच्या खात्याखातींमध्ये ठेवला जातो. निवेशाचा फेर आधीच्या निधीच्या बाजार कामगिरीवर पूर्णतः अवलंबून आहे. ही प्लॅन पर्याय त्या व्यक्त्यांसाठी उत्तम आहे ज्यांना मोठं जोख आहे आणि ज्यांना उच्च निवेशाचा फेर मिळवायचं आहे.

2. पूर्ण/नफा एंडोमेंटसह

   या प्लॅन पर्यायांतर्गत, विमाधारक व्यक्तीला मृत्यूच्या फायद्याइतकी मूळ विमा रक्कम प्रदान केली जाते. पॉलिसी सुरू झाल्यापासून ही रक्कम हमी दिली जाते. शिवाय, विमाधारकाला दिलेले अंतिम पेआउट तुलनेने जास्त आहे, कारण त्यात एकूण विमा रक्कम आणि अतिरिक्त बोनस (असल्यास) समाविष्ट आहे.

3. कमी किमतीची देणगी

   या प्रकारच्या एंडॉवमेंट प्लॅन विशेषत: विमाधारकास भविष्यासाठी निधी जमा करण्यास मदत करण्यासाठी डिझाइन केले आहेत, जे विशिष्ट कालावधीनंतर भरावे लागतात. साधारणपणे, कमी किमतीच्या एंडॉवमेंट योजनांचा वापर गहाण, कर्ज इत्यादींच्या परतफेडीसाठी केला जातो. पॉलिसीच्या मुदतीदरम्यान विमाधारकाचा मृत्यू झाल्यास, पॉलिसीच्या लाभार्थीला किमान विमा रक्कम म्हणून लक्ष्य रक्कम दिली जाते.

4. ना-नफा देणगी

   ना-नफा पारंपारिक एंडॉवमेंट पॉलिसीमध्ये, विमा रक्कम पॉलिसीधारकाला मॅच्युरिटी बेनिफिट म्हणून किंवा पॉलिसीच्या लाभार्थ्याला डेथ बेनिफिट म्हणून दिली जाते.

5. गारंटीड पॉलिसी

   एंडोमेंट इन्शुरन्स पॉलिसी अशी हमी देतात की विमा पॉलिसी परिपक्व होईपर्यंत किंवा तुमचा मृत्यू होईपर्यंत तुम्हाला किंवा तुमच्या लाभार्थ्यांना काही रक्कम दिली जाईल. एंडॉवमेंट पॉलिसीचे दर्शनी मूल्य पॉलिसीधारकाला "मॅच्युरिटी तारखेला" किंवा विमाधारकाचा मृत्यू झाल्यास जीवन विमा पॉलिसीच्या लाभार्थीला दिले जाईल. पॉलिसी अंतर्गत बोनसची हमी नाही. अशा प्रकारे एंडोमेंट पॉलिसीसह तुम्हाला गॅरंटीड पॉलिसी फायदे आणि नॉन गॅरंटीड बोनस असा दुहेरी फायदा मिळतो.

एंडॉवमेंट पॉलिसीचे फायदे

एंडॉवमेंट पॉलिसी तुम्हाला खालील फायदे देतात:

1. एंडॉवमेंट पॉलिसीवर अतिरिक्त बोनस

   विमा कंपनीने विविध प्रकारचे बोनस घोषित केले आहेत. बोनस ही मिळकतीसाठी अतिरिक्त रक्कम आहे, जी पॉलिसीधारकाला विमा कंपनीकडून दिली जाते. केवळ नफ्यासह पॉलिसी धारकांनाच या नफ्यांमध्ये वाटा मिळण्याचा हक्क आहे आणि विशिष्ट वर्षात दावे, खर्च आणि खर्च भरल्यानंतर अतिरिक्त निधी असलेल्या जीवन विमा कंपनीवर हा बोनस देय सशर्त आहे.

   बोनस खालीलप्रमाणे वर्गीकृत केले आहेत:

   • रिव्हर्शनरी बोनस: नफ्यासह पॉलिसीच्या मृत्यू किंवा परिपक्वतेवर देय रकमेत अतिरिक्त पैसे जोडले जातात. एकदा रिव्हर्शनरी बोनस दिल्यानंतर पॉलिसी मॅच्युरिटीपर्यंत किंवा विमाधारकाच्या मृत्यूपर्यंत चालत असल्यास ती काढता येणार नाही.

   • टर्मिनल बोनस: विमा पॉलिसीच्या मॅच्युरिटीवर किंवा विमाधारक व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर केलेल्या पेमेंटमध्ये अतिरिक्त रक्कम जोडली जाते.

2. रायडर फायदे

   एखादी व्यक्ती त्याच्या/तिच्या एंडोमेंट योजनेसह खालील रायडर फायदे खरेदी करू शकते:

   • अपघाती मृत्यू रायडर: या रायडरची निवड केल्याने पॉलिसीधारकांना मृत्यू लाभासह अपघाती मृत्यूचा अतिरिक्त लाभ मिळतो. दुसऱ्या शब्दांत, पॉलिसीधारकाचा अपघाती मृत्यू झाल्यास नॉमिनीला मृत्यू लाभासोबत अपघाती मृत्यू लाभ मिळतो.

   • गंभीर आजार कव्हर: जेव्हा पॉलिसीधारकाला हृदयविकाराचा झटका, कर्करोग, मूत्रपिंड निकामी होणे इत्यादी गंभीर आजाराचे निदान होते तेव्हा हा रायडर वरदान म्हणून काम करतो. हा रायडर घेतल्याने पॉलिसीधारकाला असे कोणतेही गंभीर आजार आढळून आल्यावर एकरकमी रक्कम दिली जाते.

   • अपंगत्व: हा रायडर सर्वात उपयुक्त रायडर्सपैकी एक म्हणून सिद्ध झाला आहे कारण तो कायमस्वरूपी किंवा आंशिक अपंगत्वाच्या बाबतीत पॉलिसीधारकाला आर्थिक मदत पुरवतो.

   • हॉस्पिटल कॅश बेनिफिट: या रायडर अंतर्गत, पॉलिसीधारकाला हॉस्पिटलमध्ये भरती झाल्यास दररोज भत्ता मिळतो. रोख लाभासह, हा रायडर रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतरचा खर्च देखील समाविष्ट करतो.

   • प्रीमियमची माफी: या रायडरसह, पॉलिसीधारक त्याच्या/तिच्या एंडोमेंट योजनेसाठी कोणताही प्रीमियम भरण्यास जबाबदार नाही, जर त्याला कायमचे अपंगत्व किंवा गंभीर आजार असेल.

3. परिपक्वता लाभ

   पॉलिसीची मुदत संपल्यावर किंवा पॉलिसी किंवा मॅच्युरिटी संपल्यावर, विमाधारकाला पॉलिसीच्या मुदतीसाठी विमा रक्कम अधिक बोनस मिळतो. मुदतपूर्तीनंतर मिळणारी रक्कम करमुक्त आहे. एंडोमेंट पॉलिसी अंतर्गत हा परिपक्वता लाभ आहे.

एंडॉवमेंट पॉलिसीची वैशिष्ट्ये

एंडॉवमेंट पॉलिसीची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत:

• सर्व्हायव्हल फायद्यांसह मृत्यू: पॉलिसीच्या मुदतपूर्तीपूर्वी विमाधारकाचा मृत्यू झाल्यास नॉमिनी/लाभार्थीला बोनससह विमा रक्कम मिळते. आणि, जर तो/तो पॉलिसी संपला असेल तर विमाधारकाला विम्याची रक्कम मिळण्याचा अधिकार आहे.

• उच्च परतावा: एन्डॉवमेंट योजना विमाधारकाच्या अनपेक्षित निधनाच्या बाबतीत कुटुंब आणि पॉलिसीधारकाच्या अवलंबितांना आर्थिक संरक्षण तर देतेच पण भविष्यासाठी निधी तयार करण्यासही मदत करते. सर्व्हायव्हल बेनिफिट असो किंवा डेथ बेनिफिट असो, एंडोमेंट प्लॅनचे पेआउट शुद्ध जीवन विमा पॉलिसीपेक्षा खूप जास्त असू शकते.

• प्रीमियम पेमेंट वारंवारता: पॉलिसीधारक त्याच्या/तिने निवडलेल्या पॉलिसीवर आधारित प्रीमियमचे नियमित, एकल किंवा मर्यादित पेमेंट करू शकतो. वार्षिक, सहामाही, त्रैमासिक किंवा मासिक आधारावर फ्रिक्वेन्सीमध्ये पैसे देणे देखील निवडू शकते.

• कव्हरमध्ये फ्लेक्सिबिलिटी: पॉलिसीधारक गंभीर आजार, संपूर्ण अपंगत्व आणि अपघाती मृत्यू यासारख्या रायडर्सला योजनेमध्ये जोडू शकतात आणि त्यांचे जीवन संरक्षण वाढवू शकतात. काही योजना कायमस्वरूपी अपंगत्व किंवा गंभीर आजाराच्या बाबतीत प्रीमियम पेमेंट माफ देखील देतात.

• कर लाभ: पॉलिसीधारकास अनुक्रमे कलम 80C आणि कलम 10(10D) अंतर्गत प्रीमियम पेमेंट आणि मॅच्युरिटी किंवा अंतिम मृत्यू पेआउट दोन्हीवर कर सूट मिळते.

• कमी जोखीम: म्युच्युअल फंड किंवा ULIP सारख्या इतर गुंतवणूक योजनांच्या तुलनेत एंडॉवमेंट पॉलिसी अधिक सुरक्षित आहेत, कारण रक्कम थेट इक्विटी फंड किंवा स्टॉक मार्केटमध्ये गुंतवली जात नाही.

एंडॉवमेंट पॉलिसी कोणी खरेदी करावी?

• तज्ञ नियमित कमाई असलेल्या व्यक्तींसाठी एंडॉवमेंट योजनांची शिफारस करतात ज्यांना ठराविक कालावधीनंतर एकरकमी रकमेची आवश्यकता असते

• एंडॉवमेंट योजना आर्थिक आकस्मिक परिस्थितीत अवलंबितांसाठी निधी तयार करण्यासाठी शिस्तबद्ध मार्ग देतात

• छोटे व्यावसायिक, पगारदार व्यक्ती, वकील आणि डॉक्टरांनी दीर्घकालीन आर्थिक उद्दिष्टांसाठी एंडॉवमेंट योजना खरेदी करण्याचा विचार करावा.

• एन्डॉमेंट प्लॅन्स जोखीम-प्रतिरोधी व्यक्तींसाठी आदर्श आहेत ज्यांना कमी परताव्यात सेटल व्हायला हरकत नाही आणि अतिश्रीमंत नाहीत

एखाद्या व्यक्तीने एंडोमेंट पॉलिसी का खरेदी करावी?

• एंडॉवमेंट पॉलिसी भविष्यातील गरजांसाठी पैसे वाचवण्याचे शिस्तबद्ध माध्यम प्रदान करतात.

• एक अतिरिक्त फायदा म्हणजे पॉलिसीधारकाच्या कुटुंबासाठी आणि अवलंबितांसाठी जीवन जोखीम कव्हरेज.

• परतावा कमी असू शकतो, परंतु विशिष्ट विमा रकमेसाठी ते जोखीममुक्त असतात.

• काही अटींच्या अधीन राहून कर लाभ मिळू शकतात.

• जोखीम-प्रतिरोधक गुंतवणूकदार एंडोमेंट योजनांना प्राधान्य देतात.

• हे विमाधारकाला अनपेक्षित घटनेच्या बाबतीत जीवन संरक्षण देते.

• जर ती पॉलिसी धारक/ती पॉलिसी टर्म टिकली असेल तर ती मॅच्युरिटी रक्कम देते.

एन्डॉमेंट पॉलिसी खरेदी करताना काय पहावे?

एंडॉवमेंट योजना खरेदी करण्यापूर्वी खालील गोष्टी पहाव्यात:

• लवकर नियोजन सुरू करा: लहान वयातच गुंतवणूक केल्याने गुंतवणुकीसाठी दीर्घ क्षितिज मिळतो. हे विमाधारकांना कालांतराने एक विशाल निधी तयार करण्यास मदत करते. हे शिस्तबद्ध बचत सुलभ करते आणि चक्रवाढ शक्तीमुळे चांगले परतावा सुनिश्चित करते.

• फ्लेक्सिबिलिटी पर्यायाचे पुनरावलोकन करा: विविध लवचिक पर्याय आहेत. विमाधारक पगारदार व्यक्ती असल्यास, तो नियमित पेमेंट एंडॉवमेंट पॉलिसी निवडू शकतो. अनियमित उत्पन्न असलेल्या व्यक्तींसाठी एकच पेमेंट पर्याय आहेत.

• एन्डॉवमेंट पॉलिसींचे विविध प्रकार जाणून घ्या: जर एखाद्या व्यक्तीला एंडॉवमेंट योजनांमध्ये गुंतवणूक करायची असेल, तर त्याला/तिने वारंवार प्रीमियम पेमेंट करणे आवश्यक आहे. प्रीमियमचा एक भाग जीवन विमा योजना खरेदी करण्यासाठी वापरला जातो. उर्वरित रक्कम एकतर ना-नफा तत्त्वावर किंवा नफ्याच्या आधारावर गुंतवली जाते.

• रायडर्स ऑफर करणारी योजना निवडा: बऱ्याच विमा कंपन्या एज्युकेशन एंडॉवमेंट, डबल एंडॉवमेंट पॉलिसी किंवा मॅरेज एंडॉवमेंट पॉलिसी यासारखे अतिरिक्त फायदे देतात. अशा रायडर्सना त्यांच्यासाठी खरेदी करताना लक्षात ठेवावे. काही विमा कंपन्या सर्जिकल सहाय्य किंवा गंभीर आजारासाठी अतिरिक्त रायडर्स देखील देतात.

• बोनस: विमा कंपन्यांकडून कंपनीच्या कामगिरीनुसार बोनस दिला जातो. विमा प्रदाता, जो त्याच्या/तिच्या गुंतवणुकीतून नफा कमावतो, तो प्रत्येक पॉलिसी वर्षाच्या शेवटी नफ्याचा काही भाग वितरीत करतो.

• नॉन-गॅरंटीड आणि गॅरंटीड रिटर्न्स: कमी-जोखीम विमा पॉलिसी आणि बचत आणि मृत्यू कव्हरचे दुहेरी फायदे याशिवाय, अनेक एंडोमेंट योजना तसेच गॅरंटीड आणि गॅरंटीड रिटर्न्सचे संयोजन प्रदान करतात.

एंडॉवमेंट पॉलिसी कशी काम करते?

जर पॉलिसीधारक योजनेच्या मुदतपूर्तीपूर्वी मरण पावला, तर नामनिर्देशित लाभार्थ्याला केवळ विमा रक्कम म्हणून संबोधली जाणारी निश्चित रक्कम मिळते. विमाधारक अधिक काळ जगतो म्हणून त्याला/त्याला बोनस मिळतात, आणि जर तो/ती पॉलिसीच्या मुदतीपेक्षा जास्त काळ जगला, तर त्याला/त्याला मॅच्युरिटी रक्कम मिळते, म्हणजे सम ॲश्युअर्ड + बोनस.

एंडॉवमेंट योजनेची दावा प्रक्रिया

पॉलिसीधारकाच्या मृत्यूनंतर लाभार्थ्याने विमाधारकाला मृत्यूची माहिती द्यावी. विमा कंपनीला नुकसानीची माहिती मिळताच, एक दावा फॉर्म नॉमिनीला पाठवला जातो.

दावा फॉर्म भरा:

• डेथ बेनिफिटचा दावा करण्यासाठी, पॉलिसीधारक/असाइनीचा लाभार्थी/नॉमिनी किंवा कायदेशीर वारसांनी दावा फॉर्मवर स्वाक्षरी करणे आवश्यक आहे.

• विमाधारकाची तपासणी करणाऱ्या शेवटच्या उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांनी नुकसानीचे विवरण दिले पाहिजे.

• विमाधारकाने उपचार घेतलेल्या रुग्णालयाच्या अधिकाऱ्यांनी प्रमाणपत्र प्रदान केले पाहिजे.

• अंत्यसंस्काराच्या वेळी उपस्थित असलेल्या एखाद्या व्यक्तीचे साक्षीदार विधान आणि मृत्यू प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.

• विमा कंपनीला डिस्चार्ज व्हाउचरची आवश्यकता असल्यास, ते भरून प्रदान केले जावे.

मृत्यू लाभाच्या प्रभावी आणि जलद मंजुरीसाठी, खाली नमूद केल्याप्रमाणे अतिरिक्त फॉर्म प्रदान केला पाहिजे:

• पोस्ट मॉर्टमची प्रमाणित प्रत, पोलिस तपास अहवाल आणि प्रथम माहिती अहवाल - पॉलिसीधारकाच्या मृत्यूच्या परिस्थितीत अनैसर्गिक होते.

• जर विमाधारक एखाद्या संस्थेत काम करत असेल तर नियोक्त्याचे ई-प्रमाणपत्र.

एंडोमेंट वि. मनी बॅक पॉलिसी

एंडॉवमेंट आणि मनी बॅक पॉलिसी मधील सामान्य फरक आहेतः

एंडॉवमेंट पॉलिसी विरुद्ध युलिप

एंडॉवमेंट आणि युलिप प्लॅनमधील सामान्य फरक खालीलप्रमाणे आहेतः

एंडोमेंट योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे

एंडोमेंट योजना लागू करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी खाली नमूद केली आहे:

• वयाचा पुरावा

• फोटो

• पूर्णपणे भरलेला प्रस्ताव/अर्ज फॉर्म

• निवास किंवा पत्ता पुरावा

एन्डॉवमेंट पॉलिसी परिपक्व झाल्यावर काय होते?

जेव्हा पॉलिसीधारक पॉलिसीची मुदत संपतो आणि पॉलिसी परिपक्व होते तेव्हा त्याला/तिला मॅच्युरिटी बोनस म्हणून एकरकमी रक्कम मिळते.

एंडॉवमेंट योजना करमुक्त आहेत का?

एंडॉवमेंट योजनांसाठी दोन प्रकारचे कर फायदे आहेत जे पॉलिसीधारक, नामनिर्देशित आणि संभाव्य खरेदीदारांना माहित असले पाहिजेत.

• प्रीमियम वजावट: पॉलिसीधारक आयकर कायदा 1961 च्या कलम 80C अंतर्गत भरलेल्या प्रीमियमवर कपातीचा दावा करू शकतात. वजावट प्रति वर्ष कमाल 1.5 लाख रुपयांपर्यंत मर्यादित आहे.

• लाभ सूट: प्राप्तिकर कायदा 1961 च्या कलम 10(10D) अंतर्गत, एंडॉवमेंट योजनेतून मिळालेल्या फायद्यांवर कर सवलतीचा दावा केला जाऊ शकतो. यामध्ये मॅच्युरिटी बेनिफिट आणि डेथ बेनिफिट या दोन्हींचा समावेश आहे. तथापि, या सूटसाठी पात्र होण्यासाठी विशिष्ट अटींचे समाधान करणे आवश्यक आहे.